Jednostka R (R-multiple) — jak mierzyć wyniki w ryzyku, nie w dolarach

Większość traderów liczy wyniki w dolarach albo w procentach konta. To wygodne, ale zasłania najważniejsze: czy strategia ma przewagę, czy tylko miała dobry miesiąc. Wynik „+420 USD w tym tygodniu" nic nie mówi, dopóki nie wiesz, ile ryzykowałeś na każdej transakcji. Ten sam zysk może być spokojnym efektem małego ryzyka albo szczęściem po dużych, nieodpowiedzialnych pozycjach.

Jednostka R rozwiązuje ten problem prostym zabiegiem: mierzysz wynik w wielokrotnościach tego, co zaryzykowałeś. W tym artykule pokazujemy, jak ją policzyć, jak z niej zrobić oczekiwanie strategii i dlaczego prowizje zmieniają rachunek mocniej, niż większość podręczników przyznaje.

Rama edukacyjna: ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie jest poradą inwestycyjną. Handel kryptowalutami i instrumentami z dźwignią wiąże się z ryzykiem utraty całości kapitału. Wszystkie liczby poniżej to arytmetyka na założonych danych, a nie obietnica wyniku.

Czym jest jednostka R

1R to kwota, którą tracisz, jeśli transakcja dojdzie do stop lossa. Liczysz ją przed wejściem:

1R = (cena wejścia − cena stop lossa) × wielkość pozycji

Jeśli ustaliłeś, że ryzykujesz 1% konta o wartości 10 000 USD, to 1R = 100 USD. Od tej chwili każdy wynik opisujesz w R:

• zysk 300 USD to +3R,
• strata na stop lossie to około −1R (o tym „około" za chwilę),
• wyjście na zero to 0R,
• wyjście z połowy drogi do stop lossa to −0,5R.

Pojęcie „R-multiple" spopularyzował Van K. Tharp w książkach o zarządzaniu ryzykiem i wielkością pozycji. Sedno jest takie, że R oddziela jakość decyzji od wielkości konta. Trader z kontem 1000 USD i trader z kontem 100 000 USD mogą mieć identyczny zapis +2R, −1R, +3R, −1R, i ten zapis da się porównać wprost.

Jak policzyć R krok po kroku (BTC)

Zakładamy konto 10 000 USD i ryzyko 1% na transakcję, czyli 1R = 100 USD. Wejście long na BTC po 60 000 USD, stop loss po 59 400 USD, cel po 61 800 USD.

1. Dystans do stop lossa: 60 000 − 59 400 = 600 USD.
2. Wielkość pozycji: 100 / 600 = 0,16667 BTC (nominał około 10 000 USD).
3. Zysk przy celu: 0,16667 × (61 800 − 60 000) = 300 USD, czyli +3R.

Wielkość pozycji liczysz zawsze od kwoty ryzyka, nie od tego, ile „chciałbyś kupić". Szczegóły wzoru znajdziesz w artykule o wielkości pozycji, a o doborze samego stop lossa w tekście o stop lossach.

Dlaczego strata to „około −1R", a nie dokładnie −1R

Prowizje płacisz za otwarcie i za zamknięcie. Przy założonej stawce taker 0,05% za stronę (sprawdź tabelę opłat swojej giełdy, bo stawki się różnią):

Zobacz, co się stało: zysk „+3R" skurczył się do +2,90R, a strata „−1R" urosła do −1,10R. Koszty działają w obie strony, więc każda transakcja zaczyna się z handicapem około 0,1R. Przy dużej liczbie transakcji i ciasnych stopach to potrafi wyjaśnić, dlaczego strategia „powinna zarabiać", a nie zarabia.

Oczekiwanie strategii w R

Oczekiwanie (ang. expectancy) mówi, ile R średnio przynosi jedna transakcja:

oczekiwanie = skuteczność × średni zysk (R) − (1 − skuteczność) × średnia strata (R)

Przykład na założonych liczbach: skuteczność 40%, średni zysk 2,5R, średnia strata 1R:

0,40 × 2,5 − 0,60 × 1,0 = 1,00 − 0,60 = +0,40R

Czyli +0,40R na transakcję, a przy 100 transakcjach około +40R. Gdybyś ryzykował stałe 100 USD na R, to w tym modelu byłoby to około 4000 USD przed kosztami i bez efektu składania. To arytmetyka na założonych danych, a nie prognoza. Prawdziwą skuteczność i średnie R dostajesz dopiero z dziennika transakcji albo z rzetelnego backtestu, i to z odpowiednio dużej próby.

Dwie rzeczy warto zapamiętać:

• Skuteczność sama niczego nie mówi. Strategia z trafnością 35% może być bardzo dobra, jeśli wygrane są duże, a ta z trafnością 70% fatalna, jeśli jedna strata kasuje dziesięć zysków.
• Oczekiwanie liczysz po kosztach. Jeśli średni koszt to 0,1R, to realne oczekiwanie w powyższym przykładzie to około +0,30R, a nie +0,40R.

Próg rentowności: ile musisz trafiać

Bez kosztów próg rentowności zależy tylko od risk-reward (RR): musisz trafiać co najmniej 1 / (1 + RR) transakcji. Z kosztem 0,1R na transakcję wzór wygląda tak: (1 + 0,1) / (RR + 1).

Wniosek jest dwojaki. Wyższe RR obniża wymaganą skuteczność, ale w praktyce cel dalej od wejścia jest osiągany rzadziej, więc samo „ustawię RR 1:4" niczego nie załatwia. Więcej o tym, jak ta relacja zachowuje się w praktyce, w artykule o risk-reward.

Jak używać R w praktyce

1. Zapisuj każdą transakcję w R. W dzienniku trzymaj: datę, instrument, kierunek, ryzyko w R, wynik w R, koszty. Już po 30–50 transakcjach zobaczysz, czy średnia strata naprawdę wynosi około −1R, czy ruszasz stopy w trakcie.

2. Patrz na sumę R i na rozkład. Suma +12R po 60 transakcjach może pochodzić z jednej wielkiej wygranej +15R i dziesiątek drobnych strat. To zupełnie inna strategia niż równomierne +0,2R.

3. Ustaw stałe ryzyko, nie stałą kwotę. Gdy ryzykujesz stały procent konta, 1R rośnie i maleje razem z kontem. Jak to chroni przed serią strat, pokazuje artykuł o wielkości pozycji.

4. Nie przesuwaj stop lossa „w dół". Jeśli po wejściu odsuniesz stop, zmieniasz swoje 1R po fakcie, a statystyka przestaje być prawdziwa. Przesunięcie stopa w stronę zysku (trailing) to inna sprawa i opisujemy je osobno w tekście o trailing stopie.

5. Mierz też obsunięcie. Wynik w R nie pokazuje, ile razy z rzędu możesz stracić. Do tego służy drawdown, czyli spadek konta od szczytu do dołka, który omawiamy w osobnym artykule o obsunięciu kapitału.

Najczęstsze błędy

• Liczenie R po wejściu. Jeśli stop wyznaczasz na podstawie tego, ile już „chcesz zarobić", to R jest fikcją.
• Pomijanie kosztów. Przy małym R prowizje stanowią duży ułamek. Przy ciasnym stopie koszt 0,1R potrafi zjeść jedną trzecią oczekiwania.
• Mieszanie R z różnych modeli ryzyka. Raz 0,5% konta, raz 3%. Wtedy suma R przestaje mieć sens.
• Wnioski z kilkunastu transakcji. Dziesięć wygranych z rzędu nie dowodzi przewagi, a dziesięć strat jej nie wyklucza. Próba musi być duża, a rynek się zmienia.

Źródła i założenia

• Pojęcie R-multiple: Van K. Tharp, prace o zarządzaniu ryzykiem i wielkością pozycji (m.in. „Trade Your Way to Financial Freedom"). Wzory w tym artykule to standardowa arytmetyka, którą każdy może sprawdzić na kalkulatorze.
• Założenia przykładu: konto 10 000 USD, ryzyko 1% na transakcję, wejście 60 000 USD, stop 59 400 USD, cel 61 800 USD, prowizje taker 0,05% za stronę. Stawki, poślizg i spread na Twojej giełdzie mogą być inne, więc podstaw własne.
• Co pomijamy: poślizg przy stop lossie, koszt finansowania (funding) przy kontraktach, podatki oraz efekt składania wyników. Wszystkie obniżają realny wynik.
• To nie jest porada inwestycyjna. Wyniki historyczne i założone modele nie gwarantują przyszłych. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij od słownika tradera.

FAQ

Rafał — Krypto Bez Ściemy

Trader i twórca Strefy Tradingu. Od lat rozkłada krypto na czynniki pierwsze na YouTube — bez ściemy, bez sygnałów, z naciskiem na strukturę rynku i zarządzanie ryzykiem.

kryptobezsciemy.plInstagramYouTubeKlub ZeroKrypto na Lata