Drawdown — czym jest obsunięcie kapitału i jak je policzyć, zanim Cię zaskoczy
Większość początkujących pyta: „ile mogę zarobić?". Doświadczeni pytają: „ile mogę stracić, zanim przestanę grać?". To drugie pytanie opisuje drawdown, czyli miarę, która najlepiej mówi, czy dasz radę wytrwać przy swojej strategii. Najlepsza strategia na świecie jest bezużyteczna, jeśli po trzecim tygodniu strat zamykasz konto albo podwajasz ryzyko, żeby się odkuć.
📑 W tym artykule · 7 części
W tym artykule pokazujemy, jak policzyć drawdown, dlaczego jego koszt rośnie szybciej niż sama strata, jak często zdarzają się serie przegranych i jakie limity ograniczają szkody. Liczby poniżej pochodzą z arytmetyki i z symulacji, więc możesz je sam sprawdzić.
Rama edukacyjna: ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie jest poradą inwestycyjną. Handel kryptowalutami i instrumentami z dźwignią wiąże się z ryzykiem utraty całości kapitału. Wyniki historyczne i symulacje nie gwarantują przyszłych.
Co to jest drawdown i jak go policzyć
Drawdown to spadek wartości konta od ostatniego szczytu. Liczysz go ze wzoru:
drawdown = (szczyt − aktualna wartość) / szczytPrzykład: konto urosło do 12 000 USD (to nowy szczyt), po serii strat ma 9 000 USD. Drawdown to (12 000 − 9 000) / 12 000 = 25%. Dopóki konto nie wróci powyżej 12 000 USD, mierzysz kolejne spadki od tego samego szczytu.
Trzy pojęcia, które warto rozróżniać:
- Bieżący drawdown: ile jesteś pod ostatnim szczytem teraz.
- Maksymalny drawdown (max DD): największy taki spadek w badanym okresie. To liczba, którą podaje backtest i dziennik.
- Czas w drawdownie: ile trwało, zanim konto wróciło na szczyt. Spadek o 15%, który trwa dziewięć miesięcy, jest psychicznie cięższy niż o 25%, który trwa dwa tygodnie.
Drawdown liczysz na kapitale (equity), a nie tylko na zamkniętych transakcjach. Otwarta pozycja na minusie obniża wartość konta, zanim zamkniesz stratę.
Dlaczego odrabianie boli bardziej niż strata
Procenty nie są symetryczne. Jeśli stracisz 50%, to żeby wrócić do punktu wyjścia, musisz zarobić nie 50%, ale 100%. Wzór na potrzebny zysk to 1 / (1 − obsunięcie) − 1.
| Obsunięcie kapitału | Zysk potrzebny do powrotu na szczyt |
|---|---|
| −5% | +5,3% |
| −10% | +11,1% |
| −20% | +25,0% |
| −30% | +42,9% |
| −40% | +66,7% |
| −50% | +100,0% |
| −70% | +233,3% |
| −90% | +900,0% |
Do −20% koszt powrotu jest znośny. Po przekroczeniu −30% krzywa wchodzi stromo w górę. Dlatego profesjonalne zarządzanie ryzykiem nie próbuje „odrabiać szybko", tylko dba o to, żeby w ogóle nie schodzić głęboko. Ta asymetria jest też powodem, dla którego martyngał nie działa: podwajanie pozycji po stracie przyspiesza zejście w strefę, z której powrót wymaga cudu.
Ile strat z rzędu to normalne
Intuicja podpowiada, że seria dziesięciu porażek to pech zdarzający się raz na kilka lat. Liczby są mniej łaskawe. Przeprowadziliśmy symulację (200 000 serii po 100 niezależnych transakcji) i sprawdziliśmy, jak często pojawia się co najmniej jedna seria k strat z rzędu:
| Skuteczność strategii | seria ≥ 5 strat | seria ≥ 8 strat | seria ≥ 10 strat | seria ≥ 12 strat |
|---|---|---|---|---|
| 50% | 81% | 17% | 4,5% | 1,1% |
| 40% | 98% | 49% | 21% | 7,7% |
Co z tego wynika w praktyce:
- Jeśli Twoja strategia trafia 40% transakcji, to w próbie 100 transakcji prawie na pewno zobaczysz serię 5 strat, a co drugi raz serię 8.
- Seria 10 strat to przy skuteczności 40% zdarzenie w co piątej setce transakcji. To nie jest „pech", to normalne zachowanie takiej strategii.
- Założenie jest uproszczone: transakcje są niezależne, a skuteczność stała. Na prawdziwym rynku serie bywają dłuższe, bo warunki rynkowe się zmieniają.
Skutek takiej serii dla konta zależy wyłącznie od ryzyka na transakcję:
| Ryzyko na transakcję | po 5 stratach | po 10 stratach | po 20 stratach |
|---|---|---|---|
| 1% | −4,9% | −9,6% | −18,2% |
| 2% | −9,6% | −18,3% | −33,2% |
| 5% | −22,6% | −40,1% | −64,2% |
Przy ryzyku 1% nawet dwadzieścia strat z rzędu da drawdown o 18%, z którego da się wyjść. Przy 5% już 10 strat zabiera 40% konta, a powrót wymaga +67%. To jest powód, dla którego na Strefie trzymamy się zasady „najwyżej 1% ryzyka na transakcję", opisanej w artykule o wielkości pozycji. Ta zasada nie służy maksymalizacji zysku, tylko ochronie przed serią, która statystycznie jest kwestią czasu.
Jak ograniczać drawdown
1. Mniejsze ryzyko na transakcję. To jedyna dźwignia, która działa zawsze. Ryzyko liczysz w jednostkach R, czyli od stałej kwoty, którą jesteś gotów stracić na stopie.
2. Limit dzienny i tygodniowy. Ustal z góry maksymalną stratę, po której przestajesz handlować do końca okresu. Przykładowo: dziennie 3R, tygodniowo 6R. To są przykładowe progi do ustawienia po swojemu, a nie reguła. Sedno to, że decyzję podejmujesz wcześniej, a nie w trakcie serii strat, gdy emocje podpowiadają „jeszcze jedna transakcja, żeby się odkuć".
3. Zmniejszanie ryzyka w drawdownie. Niektórzy traderzy po osiągnięciu określonego spadku (np. −10%) obniżają ryzyko o połowę, aż konto wróci na szczyt. Działa to jak amortyzator, bo głębokie obsunięcia najbardziej niszczą, gdy ryzykujesz tak samo jak na szczycie.
4. Mniej skorelowanych pozycji naraz. Pięć pozycji na różnych altcoinach to często jedna pozycja na całym rynku krypto, bo w spadku wszystkie ruszają razem. Szerzej opisujemy to w tekście o dywersyfikacji portfela strategii.
5. Stop loss ustawiony przed wejściem, a nie po. Drawdown rośnie najszybciej wtedy, gdy stop przesuwa się „w dół" albo go nie ma. Jak go dobrać, wyjaśnia artykuł o stop lossach.
Drawdown w backteście a w realnym handlu
Maksymalny drawdown z backtestu to dolna granica tego, czego możesz się spodziewać, a nie jego typowa wartość. Z trzech powodów:
- Backtest zna tylko przeszłość, a w przyszłości trafi się układ gorszy niż wszystko, co zdarzyło się dotąd.
- Zwykle pomija poślizg, awarie i koszty finansowania, które realnie pogłębiają spadek. Jak testować rzetelnie, opisujemy w artykule o backteście strategii.
- Ty nie zachowasz się jak algorytm. W głębokim drawdownie większość ludzi łamie własne reguły.
Praktyczna rada: przyjmij, że realny drawdown będzie około 1,5–2 razy większy niż w teście, i sprawdź, czy wtedy nadal wytrwasz przy planie. To przybliżona reguła ostrożności, a nie wynik badania, więc traktuj ją jako punkt wyjścia do własnego testu.
Najczęstsze błędy
- Liczenie drawdownu tylko na zamkniętych transakcjach. Otwarte minusy też obniżają konto.
- Podnoszenie ryzyka po stracie. To przyspiesza zejście w strefę, z której powrót kosztuje najwięcej.
- Ocena strategii po jednym dobrym miesiącu. Bez serii strat w próbie nie wiesz, jak strategia zniesie jej najgorszy okres.
- Brak limitu dziennego. Najgłębsze obsunięcia powstają w jedną-dwie złe doby, a nie przez miesiące.
Źródła i założenia
- Wzory: drawdown = (szczyt − wartość) / szczyt oraz potrzebny powrót = 1 / (1 − obsunięcie) − 1 to standardowa arytmetyka, którą można sprawdzić na kalkulatorze.
- Symulacja serii strat: 200 000 serii po 100 niezależnych transakcji przy stałej skuteczności 50% i 40%, ziarno losowania stałe, wynik zaokrąglony. Zakłada niezależność transakcji, więc na realnym rynku serie bywają dłuższe.
- Tabela konta po stratach: konto zmniejsza się o stały procent bieżącej wartości po każdej stracie (1 − r)^n. Pomija prowizje, poślizg i koszty finansowania.
- Progi limitów (3R dziennie, 6R tygodniowo) oraz mnożnik 1,5–2× to przykładowe wartości ostrożności, a nie wyniki badań. Ustal własne w oparciu o swój dziennik.
- To nie jest porada inwestycyjna. Jeśli dopiero zaczynasz, zajrzyj najpierw do słownika tradera oraz do artykułu o risk-reward.
FAQ
Co to jest drawdown?
Ile trzeba zarobić, żeby odrobić drawdown?
Czy seria 10 strat z rzędu to rzadkość?
Trader i twórca Strefy Tradingu. Od lat rozkłada krypto na czynniki pierwsze na YouTube — bez ściemy, bez sygnałów, z naciskiem na strukturę rynku i zarządzanie ryzykiem.
🎁 Zgarnij darmowe wskaźniki Strefy
Zostaw maila — wyślemy Ci linki do darmowych wskaźników TradingView i konkretną porcję wiedzy na start. Zero spamu, sama esencja.
Dziękujemy! Sprawdź skrzynkę. Jeśli maila nie ma, zajrzyj do zakładki „Oferty” albo do spamu i przenieś go do Odebranych.